De AIVD identificeert links-, rechts-, antioverheid- en islamgerelateerde bedreigingen voor de nationale veiligheid. Weet u hoeveel dodelijke slachtoffers daar sinds het begin van deze eeuw bij zijn gevallen? Minder dan tien. Pim Fortuyn en Theo van Gogh zullen ongetwijfeld een belletje doen rinkelen. Een recenter voorbeeld is de aanslag bij de Erasmusbrug in Rotterdam, waarbij een dode en een zwaargewonde vielen. Het geweld dat in het kader van deze dreigingen slachtoffers maakt is, hoewel vanzelfsprekend tragisch, klein in aantal.

Waarschijnlijk bent u minder bekend met de dodelijke slachtoffers onder mensen die willen deelnemen aan de vrije samenleving. Dat is geen verwijt, aangezien het bijna nooit de media haalt. Sinds het begin van deze eeuw zijn dat er tientallen, zo niet honderden. Het aantal niet-dodelijke slachtoffers loopt op tot in de duizenden. Per jaar, volgens indicaties van de politie. De werkelijke cijfers liggen waarschijnlijk nog veel hoger. Dit is vaak zorgvuldig gepland, ideologisch gemotiveerd geweld tegen mensen die zich weigeren te voegen naar patriarchale, homofobe en collectivistische dictaten.

Ryan al-Najjar (2006-2024) was iemand die zich weigerde te voegen naar zulke dictaten. Ze wilde zelfstandig leven en kon zich niet verenigen met de denkwijze van haar gezin. Na jarenlang conflict liet zij hen weten dit geprobeerd te hebben, maar dat ze het niet meer kon, en dat ze er klaar mee was. Daarop ging haar familie in deliberatie en besloot haar ter dood te brengen. Met vastgebonden handen en voeten lieten ze haar achter in de Oostvaardersplassen, waarop ze verdronk. Ook was haar mond met tape afgeplakt, zodat de misdadige woorden van vrijheid nooit meer uitgesproken zouden worden.

In de media, het beleid en zelfs in de wetenschap doet men dit vaak af als “eergerelateerd geweld,” een huiselijke zaak in exotische culturele contexten. Andere vormen van geweld registreert men als “huwelijksdwang” of “achterlating in het buitenland,” alsof we de oorlog tussen Oekraïne en Rusland enkel en uitsluitend zouden beschrijven in termen als “drone-aanvallen” en “artilleriebeschietingen.” Wat elke zaak met elkaar verbindt is dat het gaat om mensen die willen deelnemen aan de vrije samenleving, en dat dit verlangen met geweld wordt onderdrukt. Het is de bloederige handhaving van een patriarchaal, homofoob en collectivistisch systeem.

Dit geweld is allesbehalve huiselijk. Het is maatschappijontwrichtend. Dat realiseren we vaak niet, omdat de betrokkenen geen stem hebben. Soms spreken zij geen Nederlands. De ontwrichtende werking is er niet minder om. U kunt ervan uitgaan dat wanneer vrouwen en mannen vermoord of anderszins geweld aangedaan worden vanwege het opeisen van hun rechtmatige vrijheden, dit niet aan degenen met hetzelfde verlangen voorbij zal gaan. Het is daarom geen privézaak die zich in de huiselijke sfeer afspeelt. Wanneer vrouwen geëxecuteerd worden omdat zij de woorden van vrijheid uitspreken, dan is dat een zaak van nationaal belang.

Ryan en degenen die in haar voetsporen treden voeren een existentiële strijd voor fundamentele en onvervreemdbare vrijheden. De vrijheid om een zomerjurkje te dragen, zelf hun partner uit te kiezen, of het geloof van hun ouders en hun veronderstelde gemeenschap op hun eigen manier te beleven, of zelfs te verwerpen. Dat is een emancipatiestrijd die de onvoorwaardelijke steun van de progressieve beweging verdient. Vrouwen als Ryan al-Najjar dragen de fakkel van Aletta Jacobs de eenentwintigste eeuw in.

Zelfs als we uiteindelijk politiek niets kunnen betekenen in deze emancipatiestrijd, dan is onze morele steun essentieel. Degenen die verlangen naar vrijheid voeren deze strijd vaak in totale eenzaamheid, en vragen zichzelf soms zelfs af of hun verlangen in de eerste plaats wel rechtmatig is. Dat verlangen naar vrijheid IS rechtmatig, en verdient daarom onze openlijke en onwrikbare steun.

Stem daarom op het landelijk congres vóór emancipatie, tégen uitsluiting, en laat de wereld weten dat D66 in de strijd van het individu tegen patriarchale, homofobe en collectivistische dictaten, onvoorwaardelijk de kant kiest van het individu.

Hoewel de toepassing van Sartre’s kwade trouw in het opiniestuk op het narratief van de nationaalpopulisten verkeerd is, aangezien het concept toe te passen is op de zelf en niet op een sociale categorie, biedt het desondanks een interessante opening voor een nieuw perspectief op dit debat. Dit kader uitbreiden met de ideeën van Simone de Beauvoir, Sartre’s geestverwant en geliefde, maakt het des te interessanter.

Onze samenleving bestaat uit “de Nederlanders” en “de Anderen.” In Banwari’s opiniestuk gaat het specifiek over “Marokkaanse” Nederlanders en moslims, maar in principe kunnen we dit op elke groep toepassen die onder de paraplu van de multiculturele hydra valt. Net zoals De Beauvoir’s observatie dat in een patriarchale samenleving vrouwen wordt geleerd zichzelf te definiëren in verhouding tot mannen, worden allochtonen, of beter gezegd totallochtoongemaakten want zij kozen er niet voor om zo genoemd te worden, geleerd zichzelf te definiëren in relatie tot “de Nederlander.” Hoewel niemand het er over eens is wat mythische “de Nederlander” precies zou inhouden, wordt deze in relatie met totallochtoongemaakten gedefinieerd naargelang politieke overtuigingen.

Het benoemen van het “integratieprobleem” van de nationaalpopulisten, die totallochtoongemaakten minderwaardiger vinden naargelang hun afstand tot “de Nederlander” groter is, is daarom alleen maar de xenofobe helft van het verhaal. Ook progressieven hebben een maatschappijbeeld dat bestaat uit de Nederlanders en de Anderen. Het enige dat verschilt, zijn de parameters waarmee ze deze definiëren en de waardeoordelen die ze hieraan geven.

Waar nationaalpopulisten het hebben over het omarmen van “de Nederlandse normen en waarden”, benadrukken (en waarderen) progressieven juist de meer (veronderstelde) exotische fenomenen van de Anderen. Overigens alleen de fenomenen die binnen het progressief denken acceptabel zijn. Ten aanzien van de rest kijken zij (moedwillig?) de andere kant op, waardoor ik dit graag “baklavadiversiteit” noem. Het resultaat is een samenleving die de Anderen, de totallochtoongemaakten, bekijkt en hen leert zichzelf te bekijken in het kader van de manier hoe zij zich tot “de Nederlanders” verhouden.

Om het geheel nog dwingender te maken plaatsen zowel progressieven als nationaalpopulisten hen in “gemeenschappen”, die als voldongen feit worden aangenomen, waarvan niemand hen ooit heeft gevraagd of ze daarbij willen horen. Naast het ondermijnen van de geestelijke autonomie van totallochtoongemaakten, plaatst dat hen ook nog eens in culturele ruimtes die hen verder vervreemden van de Nederlandse samenleving. En het zal niemand verbazen dat we juist daarmee de akkers hebben gemaakt waarop de meest weerzinwekkende ideeën tot bloei kunnen komen, zoals antisemitisme, maar ook homofobie, misogynie en religieuze dwang. Aangezien progressieven in hoofdzaak de architecten zijn van dit geheel, wil de ironie zodoende dat ze aan de nationaalpopulisten de munitie op een zilveren dienblad hebben aangereikt.

De introductie van existentialistisch denken in dit debat kan daarom een doorbraak in de maatschappelijke tegenstellingen zijn die ons land al vijfentwintig jaar verdelen, vergelijkbaar met de doorbraak in de antithese waarmee Abraham Kuyper ons land aan het eind van de negentiende eeuw had gemutileerd. Soevereiniteit in eigen kring verschilt immers ook niet zoveel van emancipatie in eigen kring. Voor progressieven biedt de existentialistische invalshoek ook een solide basis voor de hoognodige visie ten aanzien van de thema’s die nationaalpopulisten nu voor hun xenofobe agenda gijzelen.

De multiculturele samenleving is voor totallochtoongemaakten wat het patriarchaat voor vrouwen is. Net zoals dat een mens niet als vrouw wordt geboren maar tot vrouw wordt gemaakt, worden mensen niet als allochtonen geboren maar tot allochtoon gemaakt. Ongeacht de neologismen die men daarvoor verzint. Dit is een ernstige schending van de persoonlijke autonomie, individualiteit en fundamentele menselijke waardigheid. Het ontmenselijkt miljoenen Nederlanders, hen reducerend tot etiketten waar zij nooit in vrijheid voor gekozen hebben.

Op het afgelopen najaarscongres van D66 stelde partijvoorzitter Alexandra van Huffelen terecht dat we moeten strijden voor het individu, en vechten tegen de ontmenselijking. Dat is een oproep die ieder weldenkend mens kan ondersteunen, laat daarom de openingssalvo in deze strijd meedogenloos existentialistisch zijn.

Eerder gepubliceerd op joop.nl.